Categorie: Gebiedsprocessen

Quick scan verkaveling en ruilplan Doornspijk en Oosterwolde

Opstellen van een verkavelingsplan en doorrekenen voordelen voor extensivering, huiskavelvergroting en afstandsverkorting. Presentatie aan potentiële deelnemers.

Voor de tweede maal was de provincie Gelderland voornemens een grote boerderij in Doornspijk te koop aan te bieden, die in het kader van de Gelderse Maatregelen Stikstof (GMS) was aangekocht. Het samenwerkingsverband Vier Merken wil graag een melkveehouder uit ’t Harde op deze boerderij plaatsen en de veldkavels van de GMS locatie samen met alle gronden van de verplaatser gebruiken voor herverkaveling en extensivering van een dertigtal melkveehouders. In opdracht van het collectief voor agrarisch natuurbeheer deden we bureauonderzoek naar de mogelijkheden om dat verkavelingsplan uit te voeren. Een extensivering van 185 hectare bleek mogelijk. De ruim 20 centrale deelnemers kunnen hun huiskavel van gemiddeld 34 naar 44 ha vergroten en veldkavels komen dichterbij en geconcentreerder te liggen. 

Het plan hebben we aan de potentiële deelnemers gepresenteerd en werd enthousiast ontvangen. Helaas is de uitvoering van het project uitgesteld vanwege de rechterlijke uitspraak over intern salderen, waardoor de provincie de verkoop van de boerderij voor een tweede maal introk.

Begeleiden SIG aanvragers Utrecht

Als deelnemer in het provinciale GGA-team gaven we voorlichting en ondersteuning en adviseerden we bij het indienen van subsidieaanvragen Samenwerking voor Integrale Gebiedsontwikkeling.

In samenwerking met het team gebiedsgerichte aanpak van de provincie Utrecht verdiepten we ons in de beleidsmatige achtergrond en subsidie-technische kant van het openstellingsbesluit en de Utrechtse GLB Verordening. Vervolgens gaven we voorlichting en ondersteunden we aanvragers bij het aanvragen van de subsidie betreffende de openstelling van de provinciale Verordening Europese landbouwsubsidies 2024- 2027. Denk aan het geven van adviezen over de opbouw van het projectdossier, het geven van feedback op conceptversies van ingevulde formats en het geven van toelichtingen op de wijze van indiening van de aanvraag in het RVO-portaal.

Onderdeel landinrichting in Regiodeal

Uitwerken van het onderdeel Landinrichting binnen de Regiodeal tussen het Rijk en 7 samenwerkende gemeenten in Zuid-Holland en Utrecht.

Onze grootste opdrachtgever Stichting Verbetering Landelijk Gebied werd in 2024 gevraagd voor de Regiodeal tussen het Rijk en 7 samenwerkende gemeenten op de grens van Zuid-Holland en Utrecht het onderdeel landinrichting uit te werken. Vanuit gebiedskennis, de subsidieregeling en ervaring met vergelijkbare processen in onder andere Altena (Noord-Brabant) werkten we dit uit. We leverden kennis voor een op te zetten grondbank,  een bedrijfsverplaatsingsregeling, de begroting en bemensing. Later in 2025 zal de Regiodeal worden uitgewerkt tot op uitvoering gerichte projecten.

Regeling Samenwerking Veenweiden en overgangsgebieden Natura 2000

Ondersteuning van de provincie bij het werven van deelnemers aan extensiveringsregelingen als onderdeel van het GLB, het helpen indienen en werkbaar maken van de regeling en aanvraagmodule.

Optifield benaderde voor de opdracht actief mogelijke samenwerkingsverbanden en ondersteunde bij de vorming van samenwerkingsverbanden en het formuleren van aanvragen voor de regeling. Hierbij werd aansluiting gezocht bij al bestaande samenwerkingsverbanden, zoals bijvoorbeeld de collectieven voor agrarisch natuurbeheer en groepen agrariërs die al samenwerken in diverse gebiedsprocessen.

Nederland heeft voor de GLB periode 2023-2027 een nationaal strategisch plan gemaakt om de doelen van het GLB te halen. Een aanpassing van de bedrijfsvoering, in de meeste gevallen extensivering, leidt tot bijdragen uit de GLB gelden om de bijbehorende opbrengstderving te compenseren.

Niet alleen de werving van de deelnemers, maar ook het werkbaar maken van de regeling zelf en het mee oplossen van diverse kinderziektes in de digitale aanvraagmodule kostte de nodige inspanning, maar is tot een goed einde gebracht.

Gebiedsproces Nellestein, Botshol en de Waardassackerpolder

Er is een quick scan, wensinventarisatie en globaal ruilplan gemaakt in een gebied met plannen voor een zonnepark.

Om de kansen in te kunnen schatten voor de aanleg van een zonnepark via verwerving en verkaveling hebben we een quick scan uitgevoerd van de verkaveling, daarbij levende wensen en is er een globaal ruilplan gemaakt. De opdrachtgever heeft besloten het project daarna niet door te zetten.

Coördinator uitvoeringsagenda Altena – Polder van de Toekomst

Gebiedspartijen begeleiden bij het uitwerken en in uitvoering nemen van projecten die het gebiedsproces concreet maken bij de agrarische ondernemers en daadwerkelijk bijdragen aan het realiseren van doelen op het gebied van landbouwstructuurversterking, biodiversiteit, vermindering van emissies en een beter waterbeheer en betere waterkwaliteit.

Gedurende het gebiedsproces dat 11 partijen samen volgen zijn tot wel 50 ‘projecten’ geformuleerd waarvan zeker de helft al in uitvoering is genomen door (groepjes van) gebiedspartijen. De andere projecten zijn in meerdere sessies besproken en afgetast is waar samenwerking, financiering en bemensing uitgewerkt kan worden. Dit heeft geleid tot diverse werkgroepen die projecten in een volgend stadium brengen. Zes partijen uit het samenwerkend gebiedsteam hebben we begeleid tot een formeel samenwerkingsverband met de HAS en vijf agrariërs. Voor hen hebben we  een grote SIG subsidie-aanvraag gedaan waarin vier projecten onder een samenbindend gebiedsplan zijn gebracht. 

Deze projecten zijn het Gemengd Bedrijf 2.0 (uitwisseling teelten en organische mest tussen akkerbouwers en veehouders), Landinrichting 2.0 (landbouwstructuurversterking met een grondbank die hand in hand gaat met grondverwerving voor ecologische verbindingszones, natuurvriendelijke oever en het natuurnetwerk Brabant), Mestverbetering (toevoegen biologische middelen aan de mest en meten werkzaamheid daarvan door emissies op verschillende manieren en verschillende momenten te meten) en aanleggen van voederhagen, heggen en andere landschapselementen.

Nulmeting Landbouwopgaven Altena – Polder van de Toekomst

Uitvoeren van een nulmeting landbouw in de gemeente Altena, de meest noordelijke gemeente van Noord-Brabant op een breed palet aan onderwerpen die relevant zijn voor het gebiedsproces Polder van de Toekomst.

In opdracht van de gemeente Altena zijn we samen met ROM3d geselecteerd om aan de basis van een goed gebiedsproces wat wordt getrokken door 11 samenwerkende gebiedspartijen objectief weer te geven waar de landbouw staat als het gaat om emissies, grondgebruik, type bedrijven, verdienvermogen, leveren van diensten op het gebied van natuur, biologische- en natuurinclusieve bedrijfsvoering enzovoorts. In gezamenlijke sessies zijn de onderwerpen bepaald waarop gemeten moest worden.

Samen met andere nulmetingen, zoals die van de natuur, emissies van verkeer, bedrijven en dergelijke, heeft de gemeente een ‘bibliotheek’ gemaakt van gegevens die in woord, getal en kaartbeeld raadpleegbaar blijven tijdens het gebiedsproces dat loopt. Actuele gegevens kunnen snel worden ingevoegd en de gegevens zijn middels een interactief dashboard benaderbaar.

Weidevogelkerngebied Zuidpolder, Pijnacker-Nootdorp

Ontwikkelen van een weidevogelkerngebied ten oosten van Delft. Met het instrument vrijwillige kavelruil worden de gronden op de juiste plek gelegd.

In opdracht van de gemeente Pijnacker-Noordorp realiseerde Optifield voor de Stichting Verbetering Landelijk Gebied deze grote kavelruil rondom een nieuw weidevogelkerngebied in de Zuidpolder van Delfgauw, tussen de N470 en Oude Leede. Grondeigenaren, pachters en andere belanghebbenden hebben hun grond ingebracht en afspraken gemaakt over de manier waarop de grond het beste verdeeld en gebruikt kan worden. Waar nodig zijn extra stukken grond verworven. Dit alles met als doel de natuurgronden aaneen te laten sluiten in de kern en voor boeren land dichterbij hun boerderij te realiseren. Hierdoor ontstaan zowel kansen voor de natuur als voor de landbouw.

Gebiedsproces en kavelruil Middelburg- en Tempelpolder

Als regisseur van het gebiedsproces en planvormer van een kavelruil koppelt Optifield een bedrijfsverplaatsing aan de inzet van eigendommen van de provincie om diverse doelen te realiseren, van waterberging tot weidevogels en van extensivering tot landbouwstructuurversterking.

Optifield wordt door de Stichting Verbetering Landelijk Gebied ingezet bij het realiseren van een opdracht van de Provincie Zuid-Holland om een gebiedsproces te regisseren. In samenwerking met de gemeenten Bodegraven-Reeuwijk, Alphen aan den Rijn, Hoogheemraadschap Rijnland en LTO-Noord wordt daarnaast een grootschalige kavelruil, met daarin een volledige bedrijfsverplaatsing en de ontwikkeling van 40 ha optimaal weidevogelgrasland opgezet. Toen de Visie Agrarische Dageraad in Polder Middelburg en Tempelpolder, opgesteld door de WUR in het kader van Boer aan het Roer gereed was, waren de gebiedspartijen het er over eens dat een kavelruil vlot gestart moest worden. Het bieden van bouwstenen voor het lokaal uitwerken van het ZH-PLG als vervolg op Boer aan het Roer geeft energie aan en financiering van het gebiedsproces. 

Kavelruilcoördinator/gebiedscoördinator Midden-Delfland

Met behulp van grond en diverse instrumenten stimuleren van de agrarische activiteiten in combinatie met het versterken van het landschap.

De gemeente Midden-Delfland wil het agrarische cultuurlandschap beschermen, omdat het van groot belang is voor de leefomgeving van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag. De melkveehouderij is hierin cruciaal. De gemeente werkt nauw samen met LTO-Noord afdeling Delflands Groen.

In het kader van de Bestuurlijke Overeenkomst IODS is het project Grondinstrument opgezet. Doel is om het open agrarische gebied te stimuleren met behoud van een economisch duurzame agrarische sector. Het Grondinstrument wil:

  • De beschikbaarheid van grond voor de grondgebonden landbouw bevorderen
  • Maatwerkondersteuning bieden aan boeren die grond van anderen willen overnemen
  • Een effectieve jurdisch-planologische bescherming van agrarische grond bewerkstelligen
  • Maatschappelijke diensten van boeren ondersteunen om de economische basis onder het bedrijf te versterken

Een concrete maatregel is om vrijwillige kavelruil te stimuleren. De gemeente heeft de financiële middelen om als Grondbank te kunnen optreden, door tijdelijk gronden te kopen. Verder werken ondersteunen we de gemeente bij het uitgeven van pachtgronden. In 2024 kwam een grote kavelruil in de Zuidbuurt en de Commandeurspolder tot stand waarbij melkveehouders extensiveerden door grond van de gemeente via kavelruil te verwerven. Ook Staatsbosbeheer versterkte een natuurgebied in deze ruil.

Weidevogelbeheer is een belangrijk thema in Midden-Delfland. Heel actueel is het zoeken naar methoden om langjarig weidevogelbeheer te integreren in de agrarische bedrijfsvoering. Daarvoor werd onlangs in de Klaas Engelbrechtspolder een kavelruil gerealiseerd met daarin 19 ha weidevogelgebied in eigendom van agrariërs.